MÁI TRƯỜNG MANG TÊN MỘT VÕ TƯỚNG YÊU NƯỚC TRÊN MỘT VÙNG QUÊ HIẾU HỌC

          Tiến Hóa một xã thuộc huyện Tuyên Hóa, nơi một miền quê sơn hùng, thủy tụ. Nằm sát bên dòng Gianh huyển thoại còn ghi dấu những ký ức của lịch sử dân tộc và truyền thống yêu nước của một miền quê. Nơi có Hòn lèn Bảng cao nhất dãy núi đá miền trung, là điểm mốc để những con tàu đầy khoang trở về với đất liền. Nơi đây từng là chiến địa, niềm tự hào của quân và dân Quảng Bình nói chung và Tuyên Hóa nói riêng một thời đánh Mỹ. Nơi có núi đồi trùng điệp với  những địa danh như Khe Đá Mài, Rú cấm, Hồ Voi, ... dấu tích khắc ghi về tinh thần yêu nước của những thế hệ cha ông hưởng ứng Chiếu Cần Vương. Nơi có Làng Thanh Thủy, ở đó có Lăng mộ của cụ Lê Trực, một Đề đốc văn thân oai hùng, một Võ tướng dân tộc của phong trào yêu nước tiêu biểu của nhân dân ta vào cuối thế kỷ XIX.
           Tiến Hóa, nơi đây là trung tâm tự nhiên của một vùng dân cư sinh sống dọc hai bên bờ Sông Gianh. Bởi cái lẽ tự nhiên ấy nên nơi đây đã từng là nơi trú ngụ nhiều lần của mái trường trung học phổ thông của một vùng thôn quê và dẫu có sự chuyển dời, đổi thay nhưng vẫn quay trở lại với cái lẽ tự nhiên vốn của nó. Xin được điểm lại những giai đoạn về một mái trường ở cấp trung học phổ thông trên một vùng đất giàu truyền thống hiếu học tại mảnh đất Tiến Hóa. Trong những thời điểm ác liệt của cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước, để thực hiện nhiệm vụ nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực lúc bấy giờ, năm học 1970-1971 trên mãnh đất thôn Tam Đa xã Tiến Hóa vinh dự được đón Trường Cấp 3 Tuyên Hóa được chuyển về từ thôn Thiết Sơn xã Thạch Hóa. Liên tục trong sáu năm học, thầy và trò nhà trường đã dựng trường, giảng dạy, học tập sống trong tình yêu thương đùm bọc của nhân dân địa phương và đã dệt nên nhiều tiếng thơm về thành tích học tập của những cô, cậu học sinh uống nước dòng Gianh nổi tiếng học giỏi. Sau giải phóng miền nam để kiến thiết, sắp xếp lại đất nước năm học 1975-1976 trường được chuyển lên ở Phong Hóa, nơi vị trí khởi đầu cho sự phân chia lại các trường. Khi thực hiện phân chia lại địa giới hành chính lần thứ nhất (Ở thời điểm đó huyện Quảng Trạch được xác định từ Mai Hóa trở về), xuất phát từ nguyện vọng về nhu cầu học tập và đặc tính trung tâm vốn có của lịch sử và địa lý, năm học 1978-1979 Tiến Hóa lần thứ hai lại có được một mái trường ở cấp trung học phổ thông với tên gọi là Trường cấp 3 Tây Quảng Trạch. Do yêu cầu về quản lý hành chính, sau khi phân chia lại mốc địa chính cấp huyện lần thứ 2 (Ở lúc này địa giới hành chính huyện Tuyên Hóa được xác định từ Phù Hóa trở lên), năm học 1983-1984 thì Trường cấp 3 Tây Quảng Trạch lại được đổi tên thành Trường cấp 3 số 2 Tuyên Hóa, đến sau năm học 1990-1991 thì trường giải thể và học sinh của trường phải chia về học ở Trường số trung học phổ thông 1 Quảng Trạch (THPT Lương Thể Vinh hiện tại) và chuyển lên học ở Trường phổ thông cấp 2+3 Phan Bội Châu ở Phong Hóa.
             Được sự quan Lãnh đạo Đảng, Chính quyền các cấp, trên cơ sở nhu cầu, nguyện vọng thiết tha của nhân dân và học sinh của vùng quê giàu truyền thống hiếu học.  Sau những tháng năm mong đợi, đến tháng 5 năm 1998 Trường THPT Lê Trực chính thức được thành lập trong sự biết ơn, niềm vui khôn xiết của nhân dân và học sinh trên địa bàn của 4 xã vùng tây huyện Quảng Trạch (gồm Quảng Trường, Quảng Liên, Phù Hóa, Cảnh Hóa) và 4 xã vùng phía đông của huyện Tuyên Hóa (gồm Tiến Hóa, Châu Hóa, Văn Hóa, Cao Quảng) bởi sau những ngày mong đợi một mái trường THPT lại được tái thành lập mang tên của một võ tướng yêu nước với nhiều huyền thoại và được đặt ở nơi Cụ đã từng sinh ra và lớn lên. Nhớ lại những ngày đầu mới thành lập, năm học đầu tiên, trường có 9 lớp, trong đó tuyển mới 6 lớp khối 10 và 3 lớp khối 11 chuyển về từ Trường THPT Phan Bội Châu với HĐSP đầu tiên chỉ có 18 cán bộ, giáo viên với bộn bề khó khăn thiếu thốn. Trang thiết bị giảng dạy, cơ sở vật chất, các điều kiện phục vụ dạy và học gần như  bắt đầu xây dựng từ đầu. Giáo viên phải vào ở trọ nhà dân và cùng các em học sinh đào đắp, san lấp hàng ngàn mét khối đất đá, rào hàng ngàn mét hàng rào, trồng và chăm bón cho rất nhiều cây xanh tạo cảnh quan cho một ngôi trường mới. Khó khăn là thế, nhưng trường trong những năm đầu đã phấn đấu đạt danh hiệu Tiên tiến cấp Tỉnh, tạo tiền đề tốt đẹp cho tập thể giáo viên và học sinh phong trào thi đua dạy tốt, học tốt.
            Dưới sự cố gắng nỗ lực của thầy và trò, đến năm 2002 Trường THPT Lê Trực đã có một cơ ngơi khá khang trang, bề thế, đủ điều kiện tương đối cho dạy và học, thì lại đối mặt với những khó khăn mới khi phải di dời cách địa điểm trường hiện tại 2 km để nhường mặt bằng lại cho Nhà máy xi măng Sông Gianh. Thầy và trò nhà trường lại phải bắt từ đầu với muôn vàn khó khăn trên một vùng đất cằn, nhiễm phèn, nước tại chỗ không sử dụng được. Thấm thoắt thời gian trôi, cùng với sự cần mẫn của thầy và trò không mệt mỏi, mái trường dấu đã bước vào độ tuổi sung mãn mười chín, đôi mươi tiềm tàng năng lượng, hứa hẹn những thành công trong tương lai để xứng đáng với sự kỳ vọng của phụ huynh và nhân dân và niềm tin của 2 huyện. Trong gần 20 năm xây dựng và trưởng thành, Trường đã nhiều lần đạt danh hiệu tập thể lao động tiên tiến cấp tỉnh, Công đoàn nhà trường đã nhiều lần được Công đoàn ngành Giáo dục Việt Nam tặng bằng khen, Đoàn trường đã nhiều lần nhận được bằng khen của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, trường cũng đã có học sinh tham gia cuộc thi “Đường lên đỉnh Olympia” và được xếp thứ 2 vòng thi quý, một số học sinh đạt kết quả cao, thủ khoa trong các kỳ thi đại học. Cho đến thời điểm hiện tại, trường đã đào tạo được 18 khóa với gần 6000 học sinh đã tốt nghiệp ra trường. Hằng năm, trong các khóa học nhà trường đều có những em đạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh tạo nên một thương hiệu khá tốt trên địa bàn tỉnh. Nhiều học sinh của nhà trường cũng đang là cán bộ giảng dạy, nghiên cứu khoa học, là những sĩ quan, chiến sĩ trong lực lượng công an, quân đội,...
            Qua điểm lại những chặng đường của một mái trường trên một vùng quê giàu truyền thống hiếu học có thể thấy, không phải địa danh nào cũng có được những điều kiện thuận lợi để có một mái trường cấp trung học phổ thông trú ngụ như ở nơi đây. Điều đó cũng có thể khẳng định được vị trí trung tâm, thuận lợi của Tiến Hóa trên một  vùng miền. Mặt khác, có thể thấy từ trong những thời điểm non trẻ của nền giáo dục cách mạng Việt Nam ở đây đã sớm có một mái mái trường ở cấp phổ thông cao nhất, điều đó có thể khẳng định rằng sự vĩnh cửu, trường tồn của mái trường mang tên một Võ tướng dân tộc trên mãnh đất tràn đầy niềm tự hào về truyền thống cha ông. Như Hòn lèn Bảng cao vút, hiên ngang giữa bão tố thiên nhiên, là điểm mốc ngóng chờ những con thuyền trở về với đất liền, Trường THPT Lê Trực vẫn luôn dõi theo ngóng chờ những học sinh của nhà trường thành công và trở về với chốn thanh bình quê mẹ. Khi thực hiện và hoàn thành  bài viết này, cũng là những thời điểm chia tay với năm Bính Thân và Xuân Đinh Dậu 2017 đã cập kề gõ cửa từng nhà, thay mặt Giám Hiệu nhà trường xin gửi lời Cung Chúc Tân Xuân, cầu chúc mọi điều an lành đến với mọi người, mọi nhà và nhà trường trong năm mới.
                                                                                                                                                                                                            
Người thực hiện 
Trần Xuân Bách
  (Hiệu trưởng)